Κυριακή, 18 Αυγούστου 2019

Γ.Θ.Κανδηλάπτης, από την Αργυρούπολη στην... Ίμερα

Ο Γ.Κανδηλάπτης σε παλιά φωτογραφία ( http://www.tsitenos.gr/2018/01/pontiaka-istorika-analekta-georgios-kandilaptis-kanis-1925.html)

Και όμως, ο πολύ σπουδαίος λόγιος του Πόντου, ο Γεώργιος Θ. Κανδηλάπτης (Κάνις), αντιμετώπιζε προβλήματα από τους συμπατριώτες του Αργυρουπολίτες. Όπως αναφέρει ο ίδιος σε ανταπόκρισή του στην εφημερίδα Φάρος της Ανατολής (27-8-1911), οι πρόκριτοι της Αργυρούπολης, που διαχειρίζονταν και το Φροντιστήριο της πόλης, απομάκρυναν για ένα διάστημα τον Κανδηλάπτη από το περίφημο σχολείο της. Δεν άντεχαν, μάλλον, την κριτική του για τα κακώς κείμενα. «Όθεν… τον Κάνιν αν ζητήσητε, εις την Ίμεραν θα εύρητε». Η Αστική Σχολή της Ίμερας στάθηκε τυχερή και τον διόρισε δάσκαλο.

Πληροφορίες για τον Κανδηλάπτη στη Βικιπαίδεια: https://el.wikipedia.org/wiki/Γεώργιος_Κανδηλάπτης

Το πλήρες φύλλο της εφημερίδας απ' όπου αλιεύσαμε την είδηση (αρχείο ΕΠΜ)




Σάββατο, 17 Αυγούστου 2019

Η σχέση των Κρωμναίων με τα γράμματα. Η περίπτωση του Νανάκ

Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των Κρωμναίων για τα γράμματα φαίνεται και στην ανταπόκριση του Πόντιου λόγιου Γ. Κανδηλάπτη (με την υπογραφή Κάνις) στην εφημερίδα Φάρος της Ανατολής στις 20 Αυγούστου 1911. Πρόκειται για μια αναφορά στο σχολείο της ενορίας Νανάκ.

Από το Νανάκ και οι δυο σύγχρονες φωτογραφίες του Iskender Ayyildiz:(https://www.facebook.com/iskender.ayyildiz1
Ο δρόμος απέναντι οδηγεί στον λόφο Καλούλ

Στο βάθος διακρίνονται ο λόφος του Σαράντων και η κοιλάδα της Μόχωρας
Το πλήρες φύλλο της εφημερίδας που περιλαμβάνει το σχετικό απόσπασμα

Και τέλος το γεωγραφικό στίγμα του Νανάκ στον χάρτη της Google: earth.google.com/web/Nanak

Την εφημερίδα αλιεύσαμε από την ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΠΜ

Τρίτη, 13 Αυγούστου 2019

Ένα προσκύνημα στην Παναγία Σουμελά. (Μιχ. Μεταλλείδης, ΠΕ τ.7 1950)

Το μοναστήρι στα 1905 (Αρχείο Ottoman Imperial Archives)

Ο Μιχάλης Μεταλλείδης περιγράφει την εμπειρία του από ένα προσκύνημα στην Παναγία Σουμελά, τότε που τα πράγματα ήταν ακόμη ήσυχα. Μας μιλάει για "τα Κρωμέτ'κα παρχανάδες" που ξεκινούσαν από τον Αεν Ζαχαρέαν, πίνανε νερό από "τη Μετζητί το κουτάλ'", ξεκουράζονταν στο "Βαθύν τ' Ορμίν", περνούσαν από τα "Καμμένα" και δροσίζονταν στης Χαντσούκας το "Κρενίν". Και φτάνανε στο μοναστήρι με ντονανμάδες τραγουδώντας:
"Κρωμέτες σκυλ' υιός είμαι, κανίναν 'κι φογούμαι,
σην Σουμελάν σην Παναγιάν θα πάγω στεφανούμαι".
Απαραίτητη συνοδεία τους ο κεμεντζετζής, οι τραγουδιστάδες και τα αρματωμένα παλικάρια...
Η πορεία όπως φαίνεται στον χάρτη

Το κείμενο του Μιχ. Μεταλλείδη






Στον Αεν Ζαχαρέαν, συγκέντρωση εκδρομέων

Της Χαντσούκας το νερόν
Η Παναγία Σουμελά σήμερα


Πηγή των κειμένων η ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΠΜ (Επιτροπή Ποντιακών Μελετών)
Πηγή των φωτογραφιών το διαδίκτυο

Δευτέρα, 12 Αυγούστου 2019

Η τουρκική φιλοξενία στις Πέντε Εκκλησιές, κατά την Έξοδο των Κρωμναίων... και ένας αταίριαστος γάμος!

Πέντε Εκκλησιές, το σημερινό Mescitli, στις όχθες του Χαρσιώτη

Ο Γεώργιος  Φιρτινίδης στο βιβλίο του Κρώμνη, σελ. 498, περιγράφει σκηνές από τον ξεριζωμό των Κρωμναίων από την ιστορική τους πατρίδα. Πρώτος σταθμός για το θλιβερό καραβάνι, το χωριό Πέντε Εκκλησιές (τουρκ. Beşkilise, σήμερα Mescitli), ένα χωριό ανάμεσα στην Άρδασσα και την Αργυρούπολη, στις όχθες του Χαρσιώτη. Η πίκρα των στιγμών δεν εμπόδισε τον νεαρό τότε συγγραφέα να παρατηρήσει και να νιώσει την κοινωνική αδικία.
Το σχετικό απόσπασμα από το βιβλίο ΚΡΩΜΝΗ, Γ. Φιρτινίδη





Η πορεία των Κρωμναίων προς την Τραπεζούντα

Πληροφορίες για το χωριό από τον Γ. Κανδηλάπτη
Πιθανότατα υπονοείται εξισλαμισμός των κατοίκων του χωριού τη συγκεκριμένη χρονιά

Αυτή πρέπει να είναι η μία από τις πέντε 


Το χωριό στον χάρτη της Google Earth: 
https://earth.google.com/web/@40.51348424,39.42127699,1068.80074593a,4646.5653887d,35y,0h,60t,0r/data=CgAoAg

Ολόκληρο το σχετικό κείμενο του Φιρτινίδη εδώ
Οι φωτογραφίες του χωριού είναι απότη σελίδα του fb Gümüşhane ve İlçeleri και από το διαδίκτυο

Παρασκευή, 9 Αυγούστου 2019

Αερεμίτ'σα, η Παναγία του Δεκαπενταύγουστου στην Ίμερα

Η περιοχή της Ίμερας πανηγύριζε τον Δεκαπενταύγουστο σ’ ένα εκκλησάκι στην απέναντι πλαγιά πάνω ακριβώς από το Λειβάδ’. Ήταν αφιερωμένο στην Παναγία με το όνομα Αερεμίτ’σα.
Σ' αυτό το πλάτωμα θα πρέπει να ήταν χτισμένη η Αερεμίτ'σα. Απέναντι, από τα αριστερά, διακρίνονται η Βαρενού και το Παρτίν, ενώ η κοιλάδα στα δεξιά οδηγεί στην Κρώμνη.



Ο φίλος Meliksah San ανέβηκε εκεί για μας και μας δείχνει από ψηλά την Ίμερα
Τίποτε δεν υπάρχει σήμερα εκεί να προδίδει την παρουσία της.
Εκεί περίπου ήταν η θέση της Αερεμίτ'σας όπως φαινόταν από τον Αεν Ζαχαρέαν. Δίπλα της, προς τα δεξιά το Λυκάστ'. Στο κέντρο διακρίνονται οι περισσότερες ενορίες της Κρώμνης

Πληροφορίες από την Ποντιακή Εστία τ. 7 1950
Λίγα Παναΐας δάκρεα, φυτρωμένα στην περιοχή της Κρώμνης, αφιερωμένα στη γιορτή και τη μνήμη της Αερεμίτ'σας

Τετάρτη, 7 Αυγούστου 2019

Τρίτη, 6 Αυγούστου 2019

Η Βαρενού της Κρώμνης σε νέες φωτογραφίες (του Θρ. Ευτυχίδη)

Ερείπια εκκλησίας στη Βαρενού. Στο απέναντι βουνό διακρίνεται ο δρόμος που οδηγεί στο Λυκάστ (πάνω αριστερά)



Πληροφορίες για τη Βαρενού από την Ποντιακή Εστία, τ.70 1955






Το ύψωμα Κορκόντελος που δεσπόζει πάνω από τη Βαρενού
Τ





Ο δημιουργός των φωτογραφιών Θρασύβουλος Ευτυχίδης