Κρωμέτκα τραγωδίας, (τελευταία προσφορά του μακαριστού Δράμας Παύλου στην προγονική μας μνήμη).

 Ένα CD με κρωμέτκα τραγωδίας ετοίμαζε ο μακαριστός. Δεν έχει ακόμη κυκλοφορίσει όμως.

Το αυτόγραφο του μακαριστού μητροπολίτη Παύλου που υπογράφτηκε στα κρωμέτκα ταφία της Τραπεζούντας.

Κρωμέτκα ταφία στην Τραπεζούντα

 Ο σεβ. μητροπολίτης Δράμας κ. Παύλος εντόπισε στην Τραπεζούντα τον τόπο που έθαβαν οι κρυπτοχριστιανοί Κρωμναίοι τους νεκρούς τους μέχρι το 1856. Ήταν λίγο πιο πάνω από την πλατεία Ταξίμ, το γκιαούρ μεϊντάν. Στα 1856, μετά το Χάτι Χουμαγιούν οι Κρωμναίοι φανερώθηκαν ως χριστιανοί και μετά δεν τους επιτρεπόταν η είσοδος στο συγκεκριμένο νεκροταφείο, το οποίο υποτίθεται ήταν μουσουλμανικό. Με αυτόν τον τρόπο οι Κρωμναίοι της Τραπεζούντας δεν μπορούσαν πλέον να τελούν τα έθιμά τους προς τιμή των νεκρών προγόνων τους.

21 Σεπτεμβρίου 1921. Μέρα μνήμης για τις εκτελέσεις των Ποντίων εθνομαρτύρων στην Αμάσεια.

Αλέξανδρος Ακριτίδης                  Ματθαίος Κωφίδης

8/21 Σεπτεμβρίου 1921 εκτελούνται στην Αμάσεια δεκάδες δραστήριοι Έλληνες Πόντιοι, καταδικασμένοι από τα λεγόμενα «δικαστήρια» Ανεξαρτησίας. Ανάμεσά τους και δυο προσωπικότητες με καταγωγή από το Λυκάστ’ της Κρώμνης, ο βουλευτής Ματθαίος Κωφίδης και ο επιχειρηματίας Αλέξανδρος Ακριτίδης.

Η βουλευτική ταυτότητα του Ματθαίου Κωφίδη

Ο Ματθαίος Κωφίδης γεννήθηκε στο Λυκάστ της Κρώμνης στις 22 Μαρτίου 1855. Εργάστηκε ως υπάλληλος του Μονοπωλίου Καπνού και διετέλεσε βουλευτής Τραπεζούντας στην οθωμανική βουλή και στις τρεις βουλευτικές περιόδους των αρχών του 20ού αιώνα (1908-1912, 1912-1914 και 1914-1918). Το 1921 το «Ειδικό Δικαστήριο της Ανεξαρτησίας», που ελεγχόταν από τους κεμαλικούς, τον καταδίκασε σε θάνατο δι’ απαγχονισμού μαζί με άλλες σημαίνουσες προσωπικότητες του Πόντου με την κατηγορία της συνεργασίας στην κίνηση ανεξαρτησίας του Πόντου. Η ποινή εκτελέστηκε στην Αμάσεια. Τρία χρόνια μετά, ο γιος του Γεώργιος, εξαιτίας των ταλαιπωριών της εξορίας στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας, πέθανε από φυματίωση στην Καλαμαριά.

Αλέξανδρος Ακριτίδης

Ο Αλέξανδρος Ακριτίδης (1864;-1921) υπήρξε Έλληνας επιχειρηματίας της Τραπεζούντας και ένας από τους προύχοντες του Πόντου που εκτελέστηκε με απόφαση του κεμαλικού δικαστηρίου της Αμάσειας.

Ο πατέρας του, Γεώργιος Ακριτίδης, γεννημένος στο Λυκάστ της Κρώμνης διέπρεψε ως επιχειρηματίας και ευεργέτης της ελληνικής κοινότητας της Τραπεζούντας. Συγγενής του ήταν και ο ιδρυτής του Ακρίτειου Νοσοκομείου της Τραπεζούντας Παναγιώτης Ακρίτας από το Λυκάστ και αυτός.

Κατά τη διάρκεια του Α’ παγκοσμίου πολέμου λειτούργησε στην Τραπεζούντα Επιτροπή προσφύγων προκειμένου να επουλώσει τις πληγές που δημιούργησε ο πόλεμος στον ελληνικό χριστιανικό πληθυσμό της πόλης. Σ’ αυτήν την Επιτροπή, που πρόεδρός της ήταν ο βουλευτής του Οθωμανικού κοινοβουλίου Ματθαίος Κωφίδης, ήταν δραστήριο μέλος και ο Αλέξανδρος Ακριτίδης. Αυτή η Επιτροπή το 1920 διευρύνθηκε και μετονομάσθηκε Κεντρική Επιτροπή Περιθάλψεως Πόντου. Από τους κεμαλικούς, όμως, θεωρήθηκε επαναστατική οργάνωση και συσχετίστηκε με το αίτημα ανεξαρτησίας του Πόντου. Οι πρωτεργάτες της Επιτροπής, δραστήρια στελέχη της ελληνικής κοινότητας, συνελήφθηκαν το 1921 και οδηγήθηκαν στο Δικαστήριο Ανεξαρτησίας της Αμάσειας, καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν με απαγχονισμό τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους. Μέσα από τη φυλακή ο κατάδικος Αλέξανδρος Ακριτίδης έστειλε τρεις επιστολές στη σύζυγό του Κλειώ. Σ’ αυτές καταγράφει νουθεσίες και τις τελευταίες του επιθυμίες.

Ματθαίος Κωφίδης

Οι μικροί μαθητές στο Λυκάστ απάγγελλαν* προς τιμήν των εκτελεσμένων στίχους με τα ονόματά τους:

Δεν ήταν μόνο ο Τσάλιπας**, ήταν και ο Κωφίδης,

ήταν και ο Χατζηνοτάς και ο Καπετανίδης…
(* μαρτυρία Μαργ. Αλεξιάδου, αρχείο ΕΠΜ)
(**ψευδώνυμο του Αλ. Ακριτίδη)

Εικόνες της Τραπεζούντας λίγο πριν, λίγο μετά την "Έξοδο".

Το παλιό Φροντιστήριο, πριν την κατασκευή του μεγάλου κτιρίου

.....

Το νέο μεγαλοπρεπές κτίριο του Φροντιστηρίου

Ο μητροπολιτικός ναός του Αγ. Γρηγορίου

Απόφοιτοι του Φροντιστηρίου

Εκβολές του Πυξίτη, αρχή του δρόμου προς Αργυρούπολη

Ακρίτειο Νοσοκομείο 

Γέφυρα Ζαγανός

Γέφυρα Ταμπάκχανε και τείχη των Κομνηνών

Πηγή των φωτογραφιών η σελίδα Trabzon'da Nostalji. Η επιλογή των εικόνων και οι υπότιτλοι έγιναν από την σελίδα μας.

Χ΄΄Γεώργιος Ακριτίδης, πατέρας του εθνομάρτυρα Αλέξανδρου Ακριτίδη.

Χ''Γεώργιος Ακριτίδης

Εν Λυκάστι της ερατεινής και καλλιγόνου Κρώμνης γεννηθείς…

Γεννήθηκε στο Λυκάστ της Κρώμνης το 1838. Γονείς του ο Ιωάννης και η Βαρβάρα. Ο αδελφός του Κωνσταντίνος παρέμεινε στο χωριό ενώ ο ίδιος σε νεαρή ηλικία εγκαταστάθηκε στην Τραπεζούντα και απασχολήθηκε αρχικά με την οικοδομή και στη συνέχεια με το εμπόριο και την παραγωγή ποτών. Γρήγορα έγινε σημαντικός οικονομικός και κοινωνικός παράγοντας της πόλης. Διετέλεσε μέλος του δημαρχιακού συμβουλίου και της Δημογεροντίας.

Το Φροντιστήριο Τραπεζούντας αριστερά

Συνεισέφερε οικονομικά αλλά κυρίως με την προσωπική του συμμετοχή στην ανοικοδόμηση του Φροντιστηρίου. Με τη δική του συνδρομή η ελληνική κοινότητα της Τραπεζούντας απέκτησε το δικό της νεκροταφείο.

Το χριστιανικό νεκροταφείο Τραπεζούντας

Προσέφερε τις υπηρεσίες του στην ενορία του Αγίου Γεωργίου Τσαρτακλή (ανήγειρε κωδωνοστάσιο, επιδιόρθωσε τον γυναικωνίτη και το εικονοστάσιο, επιμελήθηκε τον διάκοσμο του ναού).

Ο Γεώργιος Ακριτίδης στα Ιεροσόλυμα

Συνέδραμε στη λειτουργία πολλών φιλανθρωπικών και εκπαιδευτικών σωματείων και συλλόγων. Και ανακηρύχτηκε Μέγας Ευεργέτης των σχολείων της ελληνικής κοινότητας.

Η οικογένεια Ακριτίδη στα 1910. Στη μέση ο Γεώργιος

Η οικογένεια Ακριτίδη βοήθησε στην ανέγερση και συντήρηση της εκκλησίας και του σχολείου στο πατρογονικό της χωριό το Λυκάστ.

Η εκκλησία του Αγίου Χριστοφόρου στο Λυκάστ

Ανιψιός του Γεωργίου ήταν ο ιερέας του Λυκάστ, π. Αδάμ Ακριτίδης, πατέρας του δάσκαλου του χωριού Σπύρου Παπαδόπουλου, παππού εκ μητρός του γράφοντος.

Ο Χ΄΄Γεώργιος με τη σύζυγό του Ανατολή απέκτησε τέσσερις γιους, τον Αλέξανδρο, τον Ισαάκ, τον Ιωάννη και τον Αριστείδη. Πέθανε τον Ιανουάριο του 1911 στην Τραπεζούντα.

Ο μεγάλος του γιος Αλέξανδρος. Εκτελέστηκε στην Αμάσεια το 1921

Άρθρο μας στη Βικιπαίδεια για τον Αλέξανδρο Ακριτίδη:

https://el.wikipedia.org/wiki/Αλέξανδρος-Ακριτίδης

Άρθρο μας στη βικιπαίδεια για την πατρίδα της οικογένειας Ακριτίδη, το Λυκάστ:

https://el.wikipedia.org/wiki/Λυκάστ

Η εφημερίδα Φάρος της Ανατολής για τον Γεώργιο Ακριτίδη

Ο επικήδειος για τον Γ. Ακριτίδη στην ίδια εφημερίδα

Οι πληροφορίες και οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο της δισέγγονης του Αλέξανδρου Ακριτίδη, Παρ.Παπαδοπούλου-Συμεωνίδου, Τραπεζούς 1921: το ανέσπερο έτος, Θεσσαλονίκη 2015.
Η κ. Παρύσατις Παπαδοπούλου-Συμεωνίδου είναι ομότιμη καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ.
Οι εφημερίδες είναι από την ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΠΜ

Ακρίτειο νοσοκομείο Τραπεζούντας

Το Ακρίτειο (ή Ακριταίο) νοσοκομείο της Τραπεζούντας αποτέλεσε κορυφαία δωρεά του μεγάλου ευεργέτη της πόλης Παναγιώτη Ακρίτα, που καταγόταν από το Λυκάστ της Κρώμνης και απέκτησε μεγάλη περιουσία από τις δραστηριότητές του στη Ρωσία. Ανιψιός του και συνεχιστής της φιλοομογενειακής του δράσης ήταν ο Αβραάμ Χ. Ακρίτας, γεννημένος κι αυτός στο Λυκάστ.

Τα τείχη της Τραπεζούντας σε πολύ παλιές απεικονίσεις

Χάρτης της Τραπεζούντας από το 1840. Ξεχωρίζει η εντός των τειχών Τραπεζούντα.